ما استغفل بالمكيدة : نمىتوان او را همانند غافلان فريب داد . لا استغمز للشديدة : هيچ كارى بر او سخت و سنگين نيست . ساختار ادبى بادهى : « باء » زائده است « ادهى » خبر است . منى : جار و مجرور متعلق به « ادهى » است . شرح و تفسير ( و اللّه ما معاوية بأدهى مني و لكنه يغدر و يفجر ، و لو لا كراهية الغدر . . . ) معاويه « 1 » تنها در پى بزرگى و قدرت بود و از هر راه و وسيله‌اى براى رسيدن به خواسته‌هايش استفاده مىكرد ؛ اما على عليه السّلام تنها دين و حق را هدف خويش ساخته بود و در راه آن حاضر به هرگونه فداكارى بود . دليل پيروزى معاويه آن بود كه شرايط اجتماعى فاسد در ستيز با حق و سازگار با باطل هستند . بنابراين اگر شخصى فاسد از اين شرايط بهره گيرد ، ناگزير به اهداف خود مىرسد ؛ به‌ويژه اگر در دروغگويى و فريبكارى مهارت داشته باشد . معاويه در فريب و نيرنگ ، سرآمد بود و روزگار نيز در آن جامعه گمراه به سود او مىچرخيد . سرانجام امام عليه السّلام ناجوانمردانه به شهادت رسيد و دادگاه تاريخ ، حقيقت آن دو را آشكار ساخته و نسل‌هاى بعدى بينشان داورى كردند . همه نسل‌ها معاويه را به فرصت‌طلبى و فريبكارى و امام عليه السّلام را به اخلاص و

--> ( 1 ) . معاويه بن ابى سفيان بن حرب بن اميه بن عبد شمس است كه مادرش هند دختر عتبة بن ربيعه است . معاويه بعد از فتح مكه اسلام آورد و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله او را بارها نفرين كرد . نك : صحيح مسلم : 8 / 27 ؛ سنن ابن ماجه : ح 1869 .